Συνέντευξη κας Ανθούλας

(ομάδα : Λυδία, Κική, Θεανώ)

(ΑΝΘΟΥΛΑ) Στην κουζίνα μου έχω άλλα δύο (ραδιόφωνα). Στο μπάνιο έχει ένα... ραδιόφωνο. Εεεε στο σαλόνι μου παντού υπάρχουν ραδιόφωνα και πολλές φορές παίζουν και τα εφτά. Γιατί δε θέλω να χάνω είτε μουσική που μ' αρέσει ν' ακούω είτε διάλογο είτε κάποιον δημοσιογράφο που θέλω, θέλω να έχω τη συνέχεια. Γιατί εγώ συγχρόνως κάνω και δουλειές. Την ώρα που θα πλύνω, την ώρα που θα σιδερώσω, την ώρα που θα σκουπίσω πρέπει να ακούω κάτι. Επί εικοσιτέσσερεις, όχι εικοσιτέσσερεις, τώρα τελευταία και εικοσιτέσσερεις ώρες τό 'χουμε το ραδιόφωνο. Παίζει και μεις κοιμόμαστε. Η ώρα δύο. Τρεις τα μεσάνυχτα κλείνουμε το ραδιόφωνο. Και χώρια η τηλεόραση που, όταν παίζει, παίζει με τις ώρες. Δηλαδή την ανοίγω το πρωί και τελειώνει το βράδυ. Ακούω τα πάντα, μ' αρέσουν όλες οι μουσικές, βέβαια υπάρχουν κάποιες μουσικές οι οποίες είναι πολύ αγαπημένες.
Ερώτηση: Όπως;
(ΑΝΘΟΥΛΑ) Όπως. Από μικρή; Τι ακούγαμε; "Εις το βουνό ψηλά εκεί είν' εκκλησσάκι... ερημική, το σήμαντρό της δε χτυπά, δεν έχει ψάλτη παπά" και κλάμα εγώ, γιατί δεν είχε παπά και ψάλτη. Ήμουνα, βέβαια. Εν τω μεταξύ τότε παλιά, εγώ είμαι προ Χριστού γεννημένη (γέλιο),εεε ναι, όχι, εγώ είμαι μεγαλύτερη σας και έχω βιώματα, μετά το '44, '45 ο πατέρας μου είχε φέρει το πρώτο ραδιόφωνο. Και άκουγα το Σιγκιρίδη, που ήτανε ο πρώτος που έκανε..., Τσιγκιρίδης, ο οποίος σε μία παραγκούλα, κάπου στην Τούμπα πρέπει να ήτανε, είχε στήσει ένα πομπό και ήτανε ο ραδιοφωνικός σταθμός του Τσιγκιρίδη. Αλλά. Επειδή ο μπαμπάς μου ήτανε πρόσφυγας από την Κιουτάχεια, ακούγαμε πάρα πολύ Μπούρασι Άνκαρασου. Και Ισταμπούλ. Αυτό ήτανε ο ραδιοφωνικός σταθμός της Άγκυρας, που έπαιζε μόνο σαρκί. Σαρκί είναι τα τούρκικα τα τραγούδια. Και μερακλωνόταν ο μπαμπάς μου, μερακλωνόμουν κι εγώ, και μάλιστα, όταν έλεγε τη λεξη σούνλαλαρακ, το τελευταίο τραγούδι, εγώ στενοχωριόμουν, γιατί σταματούσε η όμορφη μελωδία της Ανατολής. Αυτά είναι βιώματα. Όταν έχουμε από την Ανατολική πλευρά, επειδή ήρθανε πρόσφυγες οι γονείς μου, έχουμε βιώματα και τα ακούσματα ήτανε από την Ανατολή, αγαπούσαμε αυτή τη μουσική. Και εξακολουθώ και τώρα που γέρασα να διδάσκω Ανατολή. Γιατί είναι η δικιά μας η γενιά, τα βιώματά μας. Με την Ιταλία έχουμε καμιά σχέση; Ούτε ιταλικά διδάσκουμε σε κανέναν χορούς ούτε τραγούδια ούτε τίποτα. Άσχετα αν μας αρέσουν τα τραγούδια. Στην αρχή όμως μετά το '44, '45 υπήρχε μεγάλη..., ας το πούμε, απαγόρευση ν' ακούνε μπουζούκια και τέτοια πράγματα. Τα ρεμπέτικα. Τα μπουζούκια. Και τα ρεμπέτικα. Εμένα δε μ' ενδιέφερε αυτό. Άκουγα όμως Σακκελαρίδη. Τις οπερέτες όλες.(Τραγουδάει) "Τον παλιό εκείνο τον καιρό ταραρά ραρά". Και άκουγα συνέχεια αυτήνα μια που είχε μία φωνή καταπληκτική. Η δε μητέρα μου ήτανε σοπράνο. Τραγουδούσε με τις και λέει. "Τι είν' αυτές που τραγουδάνε,εγώ το κάνω καλύτερα". Κι έβγαζ' εκείνη την, τη φωνή σαν να ήτανε η Μαρία Κάλας. Εγώ την άκουγα και πως είχε διάρκεια, διάστημα η φωνή της. Τραγουδούσε πάρα πολύ ωραία, μες στο σπίτι, βέβαια. Εγώ πάντοτε σφύριζα. Τραγουδούσα και σφύριζα. Από μικρή δε θυμάμαι μέρα που να, έβγαινα έξω στο μπαλκόνι ή θα τραγουδούσα, δυνατά, δυνατά τραγουδούσα. Παντού. Ή σφύριζα. Το τραγούδι, τη μελωδία που την είχα στο μυαλό μου, δηλαδή έχω μεγαλώσει με τραγούδια, μουσικές, μελωδίες στο κεφαλάκι μου. Λοιπόν. Όταν πήγα πρώτα στο σχολείο, μας μάθαινε τα πρώτα χορευτικά τμήματα που οργανώνουν, πρώτη και καλύτερη η Βασίλω στο χορό. Ήμουνα από τις πρώτες που πιανόμουν στο χορό. Δεν ξέρω από, εκ γενετής είχα αυτή την έφεση να πηγαίνω... η μαμά μου ήταν χορευταρού. Ο μπαμπάς μου δεν ήξερε να χορεύει. Η μαμά μου όμως ήξερε να χορεύει και ήξερε να χορεύει σωστά. Και ήξερε και να τραγουδάει. Επειδή ήξερε και τούρκικα, έμαθε, όταν έγινε νύφη,ο μπαμπάς μου και η οικογένεια του μπαμπά μου ήταν τουρκόφωνοι. Ήρθαν απ' την Κιουτάχεια. Και τραγουδούσανε τα τούρκικά. Ειδικά το "μιτιλερίμ", που το πήρε κι ο Νταλάρας μετά εβδομήντα χρόνια και το τραγούδησε, εμείς εντωμεταξύ ξέρουμε την αληθινή, το ηχόχρωμα και την αληθινή μουσική και είμαστε αυστηροί σ' αυτό που ακούμε. Εμείς οι Ανατολίτες, όσοι είμαστε, έχουμε, είμαστε απόγονοι και από τους πρόσφυγες του'22, έχουμε άλλου είδους βιώματα και ακούσματα επάνω στη μουσική αυτήν. Που τώρα και σείς ακούτε εδωπέρα στο χορευτικό, για πρώτη φορά ακούτε καππαδοκικά τραγούδια. Για πρώτη φορά ακούτε την αληθινή μουσική. Και θέλω να τονίσω ότι οι Τούρκοι τα βρήκαν αυτά από μας και τα πήρανε. Δεν είναι δική τους η μουσική. Ειδικά όταν είχε έρθει εδώ ο Βόσπορος, ένα μουσικό συγκρότημα, το οποίο είχε και σάζια και βιολιά και λοιπά, έπαιξε και τόνιζε ότι ήταν βυζαντινός ο πρώτος ο συνθέτης, και μάλιστα ορισμένα πράγματα έλεγε και ποια χρονολογία ήτανε το τραγούδι. Είχαν κάνει έρευνα. Αλλά επειδή ήτανε λίγο, ας το πούμε, υποστηρικτές αυτά που πιστεύουμε εμείς, τον διέλυσαν, ξέρετε, το Βόσπορο. Δεν υπάρχει πλέον τώρα. Βέβαια. Και τώρα, όταν πήγα τελευταία στη Σμύρνη, τα τραγούδια που τα γνωρίζουμ' εμείς, που είναι και εκείνοι τα τραγουδάνε και εμείς, ειδικά του Αιγαίου τα παράλια, λένε ότι είναι αγνώστου συνθέτη, ενώ εμείς ξέραμε, ξέρουμε πολύ καλά, δεν κάθονται να ρωτήσουνε ποιος είναι ο συνθέτης ο Έλληνας. Αυτοί λένε είναι αγνώστου. Ειδικά το "από ξένο τόπο κι απ' αλαργηνό" που είναι παγκοσμίου εμβελείας και, ξέρετε τι, που μ' αρέσει και πάρα πολύ,τό 'χω διδάξει, είναι, όχι, είναι ο μπογαζιανός συρτός. Το "από ξένο τόπο κι απ' αλαργηνό ήρθε ένα κορίτσι δώδεκα χρονώ" αυτό το συρτό είναι μπογαζιανός συρτός από την Κωνσταντινούπολη.Το μπογάζι. Είναι ο Βόσπορος. Α, είσαι Κωνσταντινουπολίτισσα. Α, και Μικρασιάτισσα. Μπράβο σου. Λοιπόν.Ερώτηση: Κυρία Ανθούλα πώς αισθανόσασταν, όταν τραγουδούσατε; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Ααα, εγώ ήμουν το κινητό μαγνητόφωνο μέσα στα... από μικρή έκαμνα ταξίδια, δηλαδή εκτός που, ήμουνα γραμμένη σε συλλόγους. Ήμουνα και ορειβάτισσα κάποτε. Άρχιζα από την αρχή της εκδρομής μέχρι το τέλος, για να τραγουδήσει όλο το πούλμαν, εγώ άρχιζα τραγούδια. Ήμουν κινητό μαγνητόφωνο. Άρχιζα εγώ να τραγουδάω, πάρα πολλά τραγούδια. - Τι αισθανόσασταν όταν τραγουδούσατε; 

 (ΑΝΘΟΥΛΑ)- Σ'αλλο κόσμο βρισκόμουνα. Ήμουνα ευτυχισμένη. Και τώρα ακόμα ακούω τραγούδια. Συνέχεια ακούω τραγούδια. Εγώ δε σταμάτησα να τραγουδάω και να χορεύω.Ερώτηση: Δε σας λυπεί ποτέ η μουσική 

;(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Ε...ναι, μερικά τραγούδια με κάνουν να κλαίω.- Σαν ποια τραγούδια; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Τώρα είναι πάρα πολλά, δεν ξέρω, είναι ορισμένα τραγούδια, όταν... Κατ' αρχάς εγώ ακούω όλων των ειδών τις μουσικές. Τώρα που μεγάλωσα ακούω και ραπ και χέβι μέταλλα έχω ακούσει, είμαι λάτρης της ραπ μιούζικ, λάτρης είμαι, οτιδήποτε είναι πολύ ρυθμικό με τρελαίνει,δηλαδή όταν έχει μέσα του ζωντάνια και ρυθμό το τραγούδι με...δε μ'αρέσουν τα λυρικά, αυτά τα γλυκανάλατα τα...τα..- Δε σας αρέσουν τα γλυκανάλατα. Ποιο σας κάνει να κλαίτε; Ένα τραγούδι που σας κάνει να σιγομουρμουρήσετε, αν θέλετε. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- (τραγουδάει το γαλλικό τραγούδι la vie en rose) etcetera, etcetera- Αυτό όμως δεν είναι Μικρασιάτικο 

.(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Δεν έχει σημασία- Με ποιο Μικρασιάτικο, κ. Ανθούλα κλαίγατε; Για τί κλαίγατε. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Για τί, για τί. Παιδιά, όταν περνάς την εφηβεία, έχεις και ερωτικές απογοητεύσεις, έχει και θλίψη η ψυχή σου, έχεις την αμφιβολία του μέλλοντος,τι θα πάρεις και ποιον θα πάρεις,κι αν σε ταιριάζει κι αν δε σε ταιριάζει, κιαν κάνω λάθος κιαν δεν κάνω λάθος, και... και ψάχνεις να βρεις μέσα απ' τα τραγούδια κάτι που να εκφράζει εκείνη τη στιγμή την, τη λύπη σου τη χαρά σου την...- Εσείς ακούγατε Μικρασιάτικα όλη σας τη ζωή. 

ΑΝΘΟΥΛΑ)- Ναι. Συγχρόνως όμως άκουγα και σύγχρονη μουσική, ακουγα και...τα ελληνικά τα τραγούδια...- Ένα μικρασιάτικο που σας έκανε να κλαίτε ποιο ήταν. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Να κλαίω...- Όχι να κλαίτε, να πονάει η ψυχή σας 

.(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Το "σοϊλέ μποϊλέ".- Μπορείτε λίγο να μας το πείτε 

;(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Πώς αρχίζει; -"Σοϊλέ"(τραγουδιστά) 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Αυτό είναι το ρεφραίν. Σε περίμενα και δεν ήρθες. Πώς το...; "Μπεκλεντίν ντα γκελμεντίν χιτσμι μπενιμ" (τραγουδιστά), εσύ ποτέ δε με αγάπησες, "σόιλε, σόιλε χιτσμι μπένιμ σεβμεντίν" (τραγουδιστά), ποτέ σου δε μ' αγάπησες, έτσι κι αλλιώς σε περίμενα και δεν ήρθες και... αυτό με κάνει και συγκινούμαι. Επίσης συγκινούμαι πάρα πολύ και πάντοτε οι μαθήτριές μου με το βάζουνε μόνο και μόνο για να κλάψω, είναι το γιαγκίνι της Σμύρνη, που λέει για την πυρκαγιά της Σμύρνης, για το χαμό που έγινε τότε στην καταστροφή, εκεί δεν... δε μπορώ.- Το θυμάστε καθόλου; Γιατί δεν το ξέρουμε.(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Το γιαγκίνι της Σμύρνης;- Γιανκίνι; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Ναι,η φωτιά της Σμύρνης. Άμα το ακούσεις θα το καταλάβεις. Ψάξτε να το βρείτε. Θα το βρείτε και είναι μερικά πράγματα που σε κάνουν από μόνα τους να συγκινείσαι, όταν είναι για την προσφυγιά και λοιπά, δεν αντέχεις,δε μπορείς δηλαδή να αντισταθείς να θυμηθείς, γιατί οι δικοί μου φύγαν πρόσφυγες, δεν ήταν ανταλλάξιμοι, φύγαν με την ψυχή στο στόμα. Και θυμάμαι και το...η μαμά εν τω μεταξύ, επειδή κάναμε πολλές... οι προσφυγείς οικογένειες κάνανε, κάθε Κυριακή πηγαίναν στη γιαγιά. Στη μεγαλύτερη. Ή αδελφή ή γιαγιά. Εκειπέρα γινότανε τό γλέντι. Γιατί δεν υπήρχε ούτε τηλεόραση ούτε ραδιόφωνο ούτε τα γραμμόφωνα εε άρχιζαν να τραγουδάνε οι μεγάλοι ε και μεις από πίσω ακούγαμε. Όλο τούρκικα τραγούδια, όλη την ώρα είμασταν σ' αυτά. - Γιατί σας άρεσε; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Γιατί μου άρεσε, γιατί. Ήταν μόνο γυναικείες φωνές, μαζευτήκανε σ' ένα δωμάτιο και πήραν ότι κρουστό υπήρχε και το τραγουδάν τώρα το διδάσκω και, αυτό που έμαθες σήμερα; "Βάι καλενίν μπασίν νταΐμ λέιλαμ γιαρ γιαρ λέιλαλούμ" (τραγουδιστά). Το "λέιλαλούμ" είναι λεϊλά χανούμ. Οι Τούρκοι λένε το όνομα της γυναίκας και από πίσω είναι το "κυρία". Το χανούμ γίνεται "ουμ". Λέιλαλούμ. Χανούμ. Ζεϊνόμ. Είναι το "μου" αυτό που λένε είναι το χανούμ.- Από που τα μάθατε τόσο καλά τα τουρκικά; Από το μπαμπά και τη μαμά; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Εγώ δεν ξέρω καλά τούρκικα. Τώρα μαθαίνω. Με τα τούρκικα σήριαλ. Ο άντρας μου ξέρει πολύ καλά τούρκικα. Ε, καλά. Ξέρω πάνω από χίλιες πεντακόσιες λέξεις.- Μιλούσαν οι γονείς τούρκικα στο σπίτι. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Βεβαίως. Και μάλιστα με ξεγελούσανε, τα μιλούσανε τούρκικα για να βγούνε έξω, να με κοιμήσουν εμένα να βγούνε εκείνες έξω. Κατάλαβες τι γίνεται; Επιτρέπεται αυτό; Κι εγώ έλεγα "ναι, ναι μιλάτε τούρκικα εσείς, εγώ όλα τα καταλαβαίνω. Θέλετε να πάτε να... φάτε" ας πούμε "στην ταβέρνα". Εγώ όμως ήμουνα ξύπνια πολύ και αυτό το πράγμα το αντιλαμβανόμουνα. Καταλαβαίνω πάρα πολλά τούρκικα, δηλαδή καταλαβαίνω, όταν υπάρχει μία συζήτηση, καταλαβαίνω περίπου τι λένε και εντάξει. Μπαίνω στο νόημα καλά. Ε, τί να κάνω; Αγαπούμε την Ανατολή. 

Ερώτηση: Κυρία Ανθούλα, θυμάστε κάποιο τραγούδι που συνδέεται με κάποιον έρωτα; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Ε... έρωτας. Μπροστά στον άνδρα μου πως να σου πω για τέτοια πράματα. Εκείνο που μου άρεσε σαν τραγούδι ήταν το "εσένα που σε ξέρω τόσο λίγο, εσένα π' αγαπώ τόσο πολύ" (λέει τους δύο στίχους, μετά τους τραγουδάει και μετά τραγουδάμε αρκετούς στίχους όλες μαζί). Είναι του '74, μέχρι το '80 τραγουδιότανε πάρα πολύ αυτό το τραγούδι. Χώρια που υπήρχε και η ιταλική λαίλαπα με το... με τον Αλμπάνο με τον άλλο τον..., όχι μόνον ο Αλμπάνο, όχι, όχι έναν άλλον. Ο Τόνι Πινέλι που ήταν εδώ στην Ελλάδα. Ο άλλος, ο ωραίος... Όχι ο Ανταμό ήταν Γάλλος. Όπως και ο Ζωρζ Γκεταρύ. Τα τραγούδια όλα του Ζωρζ Γκεταρύ τα... Όχι μιλάμε για Ιταλό τραγουδιστή ο οποίος έκαμνε πολλά τραγούδια και πολύ ωραία. Όλοι δε τα θυμόμαστε.- Εγώ θέλω να ρωτήσω λίγο, να ξαναγυρίσω εκεί στο Γαλλικό το τραγούδι. Εκείνο το γαλλικό το τραγούδι γιατί όταν το θυμάστε κλαίτε; Συνδέεται με κάτι; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Γιατί...Όχι, μάλλον επειδή αγαπούσα πολύ τη φωνή της Έντιθ Πιαφ, σαν μορφή δεν την άρεζα, αλλά όλα τα τραγούδια της Εντίθ Πιάφ, επειδή ήτανε πολύ όμορφα τραγούδια,καλά και η φωνή της η μοναδική με συγκινούσαν και την α...Επίσης μ'αρεζε πολύ η Κατερίνα Βαλέντε. Η Κατερίνα Βαλέντε, όταν τραγουδούσε τη Μαλαγκένια.Δηλαδή με τις ώρες μπορούσα να την ακούω τη Μαλαγκένια.Ερώτηση:- Θυμάστε κάτι, κάποιο αστείο που συνέβη με κάποιο τραγούδι; Κάποιο γεγονός που σας έκανε να... να συνδέεται με...- Κάποιο γεγονός που να συνδέεται με τραγούδι. Ή δυσάρεστο ή ευχάριστο γεγονός. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Καλέ, είχα κάνει ένα ντουέτο με μια φιληνάδα μου, η οποία τελείωνε φιλόλογος και ήταν φιληνάδα μου. Πολύ φίλη μου. Μια Σαβοπούλου, δεν ξέρω αν την ξέρετε, φιλόλογος στο πανεπιστήμιο, είχαμε κάνει ένα ντουέτο και τραγουδούσαμε ένα τραγούδι που λέει "κούνα παραμάνα το παιδί". Λοιπόν το κάναμε ντουέτο και όπου πηγαίναμε, πήγαμε στην Αθήνα, το τραγουδούσαμε. Σα ντουέτο. Παντού. Όπου βρισκόμασταν οι δυο μας, ξέραμε κι ένα τραγούδι, σαν την τρελλή χαρά, το τραγουδούσαμε. Πως το λένε από την αρχή..."κούνα παραμάνα το παιδί" (τραγουδιστά). Ε, ρε παιδιά. Τραγούδια που τραγουδούσαμε όλη μέρα έρχεται ο χρόνος και τα σβήνει. Αλλά μερικές... μερικούς στίχους, η μελωδία μένει στο μυαλό. Είναι κάτι που γράφεται.Το τραγούδι γράφεται μεσ' στην ψυχή μας. 

Ερώτηση: Θυμάστε τραγούδι που να χορεύετε συγχρόνως, δηλαδή να τραγουδάτε να χορεύετε και εκείνη την ώρα κάτι να ... 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- "Ε μάμπο μάμπο ιταλιάνο" (τραγουδιστά). Όλοι το τραγουδούσαμε. Ή το τσα-τσα.- Κάτι σε κάποιο χορό. Σε κάποιο συμβάν. Που να χορεύατε και να τραγουδούσατε. Τι ήταν αυτό που αισθανθήκατε. Το πιο δυνατό. Έτσι; Μαζί με χορό και τραγούδι. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Εγώ χορεύω μέρα νύχτα. Πως να είναι μία η στιγμή αυτή η έντονη. Η μία η στιγμή η έντονη είναι εκατομμύρια στιγμές στην ψυχή μου. Εγώ, την ώρα που ακούω τα θρακιώτικα για το Στέλιο που πισμάνεψε, και άρρωστη να είμαι μπαίνω στο χορό και χορεύω. Στα θρακιώτικα ειδικά τρελαίνομαι. Γιατί η μαμά μου είναι από την Τσόρλου, από την Ανατολική Θράκη, ναι, και τα βιώματα που έχω με τα θρακιώτικα τα τραγούδια, χωρίς να το ξέρω, χωρίς να το ξέρω εγώ. Όταν ήταν μία εκπομπή παλιά μ' έναν Θρακιώτη που έλεγε τις ιστορίες των Θρακιωτών, όταν άκουγα θρακιώτη τέρμα το ραδιόφωνο. Χωρίς να ξέρω ότι είναι ειδικά από τη Θράκη. Όταν μπήκα βέβαια στην παράδοση, εδώ και τόσα χρόνια. Απ' το '59 διδάσκω. Είμαι μέσα σ' αυτό το χώρο.- Απ' το πανεπιστήμιο. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Όχι, ήμουνα στο Λύκειο Ελληνίδων 17 χρόνια. Είχα πολύ καλό δάσκαλο, τον Μεταλληνό.Ο οποίος ήτανε Κερκυραίος."Δω σ' αυτή τη γειτονιά, στη παραπάνω ρούγα, τη φωλιά της έχτισε μια πέρδικα μικρούλα. Έλα εδώ σ' αυτή τη γειτονιά να σου πω δυο λόγια... ταν ταρα ρα" (τραγουδιστά). Αυτό το τραγουδούσαμε και το χορεύαμε πολύ συχνά. Ήτανε και Κερκυραίος... "πόσο εγώ σε αγαπώ τρελλά" (Τραγουδιστά). Στην Τουρκία. Και κάνουν και έτσι το χέρι.Γιατί είναι το πείσμα. Επίσης τη Καραγκούνα.Το "κούπε πε"... εμείς έχουμε το "χανούμ μινά". Στη Θράκη, όταν πήγαμε μια φορά στα Σέρρας και τραγούδησα το "χανούμ μινά", το "σιγκιρντά" που λέω εγώ, "αχ" λέει η ξαδέρφη μου "μένα μ' αυτό το χορό με ταχτίρντιζε στην Τσόρλου" ο μπαμπάς της. Και είναι νυφιάτικος χορός από την Κιουτάχεια. Δηλαδή, όταν καμμιά φορά κάνω κάποιους συνδυασμούς, με τρελαίνει ο Ελληνισμός, που πήγαιναν τα τραγούδια, από που ξεκινούσανε, πως ερχότανε και φεύγανε. Και όλα αυτά οφείλονται στους πραματευτάδες, γιατί κάνανε ολοήμερα ταξίδια, όπως και το "κουανελίν" είναι ο αρχαίος λαγίσιος χορός της Θράκης. Αυτός που ήταν ο Γιουρούκος, ο πραματευτής, και μοίραζε τα καλούδια στις νύφες από χωριό σε χωριό τότε, τα παλιά τα χρόνια με τη γκαμήλα του, όλη μέρα για να περάσει η ώρα τραγουδούσαν αυτοί οι περισσότεροι. Όλοι. 

Ερώτηση: Όμως όλα αυτά που ξέρετε από που τα ξέρετε; Πρέπει να κάνατε...(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Τίποτα δεν έκανα. Δεν έχω κάνει ποτέ. Αφού διαβάζω. Μέρα νύχτα.Βιβλία. Και τώρα, ακόμα. Εγώ τώρα, για να βγάλουμε τα δρώμενα του Γάμου, τέσσερα βιβλία άνοιξα. Προσθέτω, συνέχεια προσθέτω πράγματα, γιατί ανοίγω το τάδε βιβλίο, έχω πάντοτε, ανάλογα με τα έθιμα, έχω, για να μη το διαβάζω όλο το βιβλίο, έχω σημαδούρες. Έχω χαρτάκια. Και ανοίγω, λέω: "Γάμος. Αρραβώνα. Χριστουγεννιάτικα έθιμα. Πασχαλανιάτικα έθιμα". Έχω τα βιβλία μου, καλά το σπίτι μου είναι... Τί να πω; Βιβλία, παραδοσιακές φορεσιές, τα πάντα. 

Ερώτηση: Κυρία Ανθούλα έχετε εγγόνια; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Έχω πολλά παιδιά κάθε χρόνο. Είκοσι, δεκαπέντε, δεκαεφτά. Ανάλογα με τους μαθητές που έχω, τόσα παιδιά έχω. Κάθε χρόνο. Δεν έκανα παιδιά. Γιατί ήμουνα πολύ απασχολημένη, ήμουνα έμπορος, πενήντα χρόνια εμπόριο έκανα, και πενήντα χρόνια διδάσκω χορούς.- Συγγνώμη που ρωτάω, αλλά με τι νανουρίσατε, ποιο νανούρισμα, ας πούμε, σας αρέσει 

;(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Νανούρισμα, αυτό που μ' έκαμνε η μαμά μου."Παρήγγειλα στην Πόλη τα προικιά σου", πώς το λένε, δε το θυμάμαι, "και τα διαμαντικά σου". Η μαμά μου κάθε πρωί με ξυπνούσε με φιλί. Και δε μ'έλεγε Ανθούλα, μ' έλεγε το δικό της το υποκοριστικό...- Το οποίο ήτανε; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Θούλη, Τούλη, Τουλάκι. Τούλη. Τούλη. Πώς μ' έβγαλαν Τούλη δεν ξέρω. Πάντως όλοι οι συγγενείς απ' την πλευρά της μαμάς μου με φωνάζουν Τούλη. Πώς έγινε; Από Ανθούλη; Τούλη; Πάντοτε βγαίνει κάποιο υποκοριστικό. Και η μαμά μου πάντοτε με νανούριζε και με ξυπνούσε με φιλιά. Πάντοτε. Πάντοτε. Κάθε πρωί ερχότανε, ερχόταν και, για να μη ξεσκεπαστώ, τί έκαμνε, ξέρετε; Έδενε το πάπλωμα με σχοινιά. Και έλεγα κάθε βράδυ. Μαμά, έλα να με δέσεις.Έδενε το πάπλωμα, τό 'καμνε φιόγκο και το έδενε στο ένα το κρεβάτι που ήτανε τότε, ήτανε τα σιδερένια τα κρεβάτια, έδενε μια γωνιά από δω, μια γω... Όσο και να στριφογύριζα εγώ, το πάπλωμα ήταν δεμένο. Δε μπορούσα εγώ να ξεσκεπαστώ. 

Ερώτηση: Απ' το Λύκειο Ελληνίδων καμιά εμπειρία; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ)- Εμπειρίες πάρα πολλές, γιατί με το Λύκειο Ελληνίδων, τότε που ήμουνα εγώ, δεν υπήρχαν χορευτικά συγκροτήματα. Ήμασταν εμείς, το Λύκειο Ελληνίδων, και η Εύξεινος Λέσχη. Με τον Ευσταθιάδη τότε το συγχωρεμένο. Ήτανε ένα ποντιακό συγκρότημα και εμείς. Και μετά έγινε η Βοϊακή Εστία. Και σαν Λύκειο Ελληνίδων ε... πηγαίναμε παντού, σ' όλη την Ελλάδα. Πήγαμε στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Μετά έγινε ο σύλλογος των Νιγρητιανών, δυνατός σύλλογος μαζί με τον Κουφογιάγκο και την Τσίτρα. Και πήγαμε... μ' εκείνους πήγαμε κάτω ντυμένες Γερακίνες και πήραμε το πρώτο βραβείο. Από όλη την Ελλάδα οι Γερακίνες βγήκανε πρώτες. 

- Τι τραγουδούσατε τότε; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) -Τη Γερακίνα. Έπεσε στο πηγάδι η Γερακίνα... , ντουμ, ντουμ, ντουμ τα βραχιόλια της βροντούν, και να δεξιά, και να αριστερά, και το χορό των μαντηλιών, που κάνουνε οι Γερακίνες... Τώρα δεν ξέρω σε τι κατάσταση είναι... Πήραμε το πρώτο βραβείο. Εμείς και η Φλώρινα... πάνω στην... ήταν ένα πολύ παραδοσιακό... τώρα τα κάνανε... δε τα... την παράδοση την έχουνε... τέλος πάντων. Μπήκανε πολλά στοιχεία, και μάλιστα οι νέοι δάσκαλοι δε διαβάζουνε, απλώς βλέπουν από το you tube, μιμούνται, μαθαίνουν πέντε βήματα. Όταν ξέρεις τα βήματα, δεν ξέρεις και να χορεύεις. Ο χορός είναι μέσα σου και να χορεύεις τη νότα, προτού την ακούσεις. Να προετοιμάζεις το σώμα σου, προτού ακούσεις τη μουσική, να προετοιμάσεις το σώμα σου να χορέψει. Γιατί το να ξέρεις βήματα, όλοι ξέρουν βήματα, αλλά ποιοι μπορούνε να το διδάξουνε και ποιοι μπορούν να το μάθουνε το σωστό το χορό. Πρέπει να έχεις και την έφεση να χορεύεις. Δεν είναι δηλαδή απλώς ξέρω να χορεύω. Τι ξέρεις να χορεύεις. Έγώ ξέρω όλους τους ευρωπαϊκούς χορούς. Και με τον άντρα μου, όταν πρωτογνωριστήκαμε, επειδή ήδη κι αυτός ήτανε πολύ χορευτικά στο rock and role και η lambada και ου... τα πάντα, τα πάντα. 

- Χόρευε rock and role ο άνδρας σας; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) -Μόνο rock and role; Και καλύτερα από μένα το rock and role. Βέβαια. Τσα-τσα; Καλέ, ανεβαίναμε με τις φιλινάδες μου από την Τσιμισκή στην Εγνατία που ήταν το σπίτι μου, και τους μάθαινα στο δρόμο τσα-τσα. Και με ρέγκε.Τσα-τσα-τσα. Το χορό το... Και επειδή δε ξέραμε τα ξένα τα τσα-τσα, τα λέγαμε (τραγουδάει) " Μια φορά κι ένα καιρό τσα-τσα-τσα". Ε, αυτό το πράμα. Εγώ χόρευα παντού. Παντού. Παντού. Παντού. Παντού χόρευα. Μέρα νύχτα 

- Να δω τον κ. Διαμαντή να χορεύει τσα-τσα και τι άλλο. (ΑΝΘΟΥΛΑ) - Μόνο τσα-τσα; Ε...- Και rock and role. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Ε, ύστερα το μπλουζ, μετά, ύστερα τα μάμπο; Τα μπόσα-νόβα; Όλους τους χορούς τους ξέρω. Άν θέλετε να σας τους μάθω. Βαλς ιζιτασιόν, βαλς...- Θα μας κάνεις και λάτιν δηλαδή 

. (ΑΝΘΟΥΛΑ) - Οτιδήποτε θέλετε. Αυτά τα λάτιν δεν είναι σωστά. Τα σωστά τα βήματα τα μάθαινα εγώ στο Λύκειο Ελληνίδων, γιατί μας μάθαιναν κατρίλιες. Με τις κατρίλιες, γιατί ήταν Κερκυραίος ο δάσκαλός μου. Και ήξερε τις αληθινές τις κατρίλιες. Που τώρα θέλουν να κάνουνε αναβίωση κάποια κερκυραϊκά συγκροτήματα και δεν ξέρουνε. Είχαμε τις ε... ε... γνώσεις επάνω στην ... κάθε φιγούρα είχε και το σύνθημά του. Έλεγε. "Θα κάνουμε τώρα τουρ". Γύρω - γύρω. "Σανζέ λε νταμ". Αλλάξτε τις ντάμες σας. Την προμενάντ. Τον περίπατο. Κάθε ...έλεγε ένας τις φιγούρες και τα ζευγάρια, που χορεύανε, κάνανε τις φιγούρες που έδινε διαταγή ο δάσκα... όχι ο δάσκαλος, αυτός που ήτανε ο αρχηγός για τις καντρίλιες. Γιατί ήτανε ομαδικοί χοροί σε δύο σειρές, και παλιά οι χοροί, οι δεξιώσεις που γινότανε στα ... α, ένα αστείο να σας πω. Χορεύαμε με το Λύκειο Ελληνίδων μπροστά στο Γάλλο τον πρόξενο. Χορεύαμε τον κλέφτικο το χορό. Εγώ δε το λέω τσάμικο, είναι ο κλέφτικος ο χορός της Δυτικής Μακεδονίας. Λοιπόν, έτσι όπως σηκώθηκε ... είχαμε χορευτές, επειδή Λύκειο Ελληνίδων ήτανε, άντρες δεν είχαμε. Ο δάσκαλος μου ήτανε με το διευθυντή της Γεωργικής Σχολής φίλοι. Και παίρναμε όλα τα τ' αγροτόπαιδα που ήτανε μαθητές στην Γεωργική Αμερικανική Σχολή, αγόρια ... Έχω τέτοια ευτράπελα να σας πω. Τώρα μου ανοίξατε την... την μνήμη μου. Λοιπόν. Και έτσι όπως έκανε στον πρόξενο μπροστά μία φιγούρα ένας τσο... εύζωνας, ντυμένος με τη φουστανέλλα, χτυπάει το τσαρούχι του, φεύγει το τσαρούχι, χτυπάει στο ταβάνι και πάει και χτυπάει τον πρόξενο επάνω στο κεφάλι του. Ο πρόξενος του 'ρθε κεραυνός. Σου λέει τί ήρθε επάνω στο ... και ήταν το τσαρούχι μπροστά του. Και δεύτερο, όταν χορεύαμε, εμείς χορεύαμε πολύ, όταν άνοιξε η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, το Λύκειο Ελληνίδων χόρευε πάνω σε εξέδρα. Ήτανε η...,ας το πούμε, η ατραξιόν, με ελληνικούς χορούς από την αυτή. Και μάλιστα το Λύκειο Ελληνίδων ήτανε στη πρώτη τηλεοπτική εκπομπή που έκανε η ΕΡΤ3, τότε ΥΕΝΕΔ, μέσα από την Έκθεση, ήμουν εκεί εγώ, και στο πρώτο μαγνη... τανία κινηματογραφική, δεν υπήρχε βίντεο τότε, είμαι κι εγώ εκεί. Και χορεύω. Χορεύω το "κάτω στ' αλώνια". (Τραγουδιστά) "κάτω...". Τον μακεδονικό εδώ.- (Τραγουδιστά) "κάτω στ' αλώνια και στα πετραλώνια". Ναι, ναι, ναι. Κατάλαβα. Τώρα δε μού 'ρχεται. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Χτυπάς και γυρνάς πίσω, (τραγουδιστά) "κάτω στ' αλώνια" ε, δε το θυμάμαι . Τέλος πάντων.- (Τραγουδούν μαζί) " κάτω στ' αλώνια και στα πετραλώνια να να να" 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Να τηνε πάρει νύφη, ήτανε και λίγο... ντόπια λαλιά υπήρχε... και την "Αμερσούδα", ναι. (Τραγουδάει) " η θεια μου η Αμερσούδα τρία βρακιά φορεί", αυτό το ξέρεις ώσπου να βγάλει το ένα τα άλλα τι τα κάνει, τα βρέχει... 

Ερώτηση : Μάλιστα. Κυρία Ανθούλα υπάρχει κάποιο τραγούδι που δε θέλετε να το ξανακούσετε; Ποτέ. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Α... Δε μπορώ να ακούω αυτό το τρ... (τραγουδιστά) "το ταγκό, το ταγκό της Αθήνας" αυτό...- Γιατί; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Απελπισία είναι. Δεν μου αρέσει καθόλου... Εκείνο το φορτηγό που ανεβαίνει- Γιατί; Δε σας αρέσει; (ΑΝΘΟΥΛΑ) - Καθόλου καλέ. Εγώ ειδικά εκείνο το ταγκό της Αθήνας...- Γιατί; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Το σιχαίνομαι. Το μιςώ.- Γιατί; Γιατί 

;(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Δεν είναι ούτε μελωδικό ούτε τίποτα δεν είναι. Τι είναι αυτό; "Το ταγκό της Αθήνας". Γιατί είναι ταγκό της Αθήνας δηλαδή; Δε μπορεί η Θεσσαλονίκη να το...- Α, δηλαδή ο στίχος έχει κάτι ... 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Τίποτα ούτε η μουσική μ' αρέσει. Δε μπορώ. Την κλείνω τη μουσική- Σας ενοχλεί ο στίχος δηλαδή. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Γενικά. Και τη μουσική και η μελωδία του και λοιπά, είναι μερικά τραγούδια, δε μπορώ να ακούω σκυλάδικα. Είναι... έχει κλείσει αυτή... Αυτά τα λαϊκά, δε μπορώ ν' ακούσω Καζαντζίδη ρε παιδιά. Συγγνώμη που σας το λέω...- Καθόλου; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Καθόλου. Γιατί ο άνθρωπος αυτός μέρα νύχτα κλαίει. Είναι ένας μεμψίμοιρος, ωραία φωνή λέει έχει, εγώ δεν τη διακρίνω αυτή την ... έχει ωραία φωνή, εγκεφαλική και ... Εμένα δε μ' αρέσει. Επίσης δε μ' αρέσει η Μοσχολιού που έχει τσιγαρλίδικη φωνή. Δεν την αρέσω. Δηλαδή μου αρέσουνε οι φωνές οι καθαρές, οι μελωδικές, οι... αυτές που ξέρουνε... Μ' αρέσει ο Κότσιρας. Έχει βελουδένια φωνή. Έχει όμορφα τραγούδια. Εχει... τον ακούς ευχάριστα πάρα πολλές φορές. Τα πρώτα του Νταλάρα. Τα πρώτα του Νταλάρα ο οποίος είναι αηδόνι. Καλά δε μπορούμε να πουμ ...Ο Νταλάρας, ο Νταλάρας στην αρχή..., όχι στη αρχή...- Ο Τσιτσάνης ας πούμε, αυτός σας αρέσει; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Αμάν! Ούτε το Βαμβακάρη ούτε... Ο Τσιτσάνης; Σα να τρίζουνε καγκελόπορτες είναι ρε παιδί μου. Είτε ανοίγεις μια καγκελόπορτα από κανένα νεκροταφείο το ίδιο πράμα. Τι, φωνή είναι του Τσιτσάνη; Ε... δε μ' αρέσει, δε τα μπορώ. Μπορεί να ακούω τα τραγούδια τους, μπορεί να τα τραγουδάω, αλλά μη μου λες για τα πολύ λαϊκά.- Τα τραγούδια όμως, ας πούμε, του Τσιτσάνη σε εκτέλεση που τα λέει άλλος τραγουδιστής. Σας αρέσουν; 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Μμμ περίπου. Ε, τα καβουράκια έχουμε τραγουδήσει, στου γιαλού τα καβουράκια κλαίει η καβουρίνα, πως τη λένε, ε αυτά. Τι να σας πω, ου... έχει εδώ πολλά. Α, να σας πω και το άλλο το ευτράπελο που έγινε σ' ένα χορό μας. Επειδή στο σμυρνέικο το συρτό χορεύουν ζευγάρια. Στο Λύκειο Ελληνίδων χόρευε μία όμορφη βοσκοπούλα, ντυμένη, βλαχοπούλα και ένας εύζωνας, τσολιάς, ας το πούμε, ο Βίκτορας κιόλα. Με τ' όνομα το ξέρω. Και πάνω στη σκηνή, επειδή είναι ερωτική η αλλαγή του ζευγαριού, κάνει νάζια η νύφη στ..., κάνανε τέτοια, ερμηνεία χορού κάμναμε στο Λύκειο Ελληνίδων.- Θεατρικότητα να έχει. Δραματοποίηση. 

(ΑΝΘΟΥΛΑ) - Βεβαίως